حمايت از توليد ملي توليد ملي ، افتخار ايراني نسیم رضوان :: صفحه اول
منوی اصلی

پشتیبانی آنلاین
حلقه وب تبلاگی

لوگوی وبلاگ





آرشیو ماهانه
آمار وبلاگ
جمابت از توليد ملي كار و سرمايه ايراني

 

مسائل مصرف كنندگان
در طرف ديگر، مصرف‌كنندگان قرار دارند. آن چيزي كه شايد در برخي اذهان جا افتاده باشد اين است كه تاكيد توليد ملي را بيشتر در جهت كيفيت و كميت توليد مي‌بينند؛ در صورتي كه فرهنگ مصرف كننده نقش بسزايي در پايداري اين توليد دارد. اگر توليد كننده بكوشد و با تمامي موانع پيشِ روي خود مقابله كند اما باز هم يك فرهنگ داخلگريزي در مصرف محصولات در بين مشتريان وجود داشته باشد، روزنه‌اي براي توفيق توليد ملي نخواهد بود. افتخار ما نبايد اين باشد كه مصرف كنندگان، شير و ماست داخلي مصرف مي‌كنند؛ توليد ملي بايد گستره‌اي از صنعت فناوري اطلاعات تا صنايع نساجي و پوشاك داشته باشد و در تمامي اين حوزه‌ها، ميل و رغبت مردم به اين توليدات بايد مديريت شود. كم فروشي، گران فروشي، كالاهاي كم دوام و بي كيفيت و ... مؤلفه‌هايي است كه نقش بازدارنده‌اي در شكل‌گيري رابطه بين توليدكنندگان و مردم ايفا مي‌كنند.
بايد عزم جدي در آحاد ملت به وجود بيايد كه هر يك بار مصرف توليد داخلي يك گام است براي ارتقاي رو به رشد وضعيت اقتصادي كشور در سايه‌ي جريان اقتصاد مقاومتي. همان‌طور كه رهبر حكيم انقلاب بدان اشاره مي‌كنند: «بُعد ديگرِ اين مسئله‌ى تعادل در مصرف و مديريت مصرف اين است كه ما از توليد داخلى استفاده كنيم؛ اين را همه‌ى دستگاه‌هاى دولتى توجه داشته باشند - دستگاه‌هاى حاكميتى، مربوط به قواى سه‌گانه - سعى كنند هيچ توليد غير ايرانى را مصرف نكنند؛ همت را بر اين بگمارند. آحاد مردم هم مصرف توليد داخلى را بر مصرف كالاهائى با ماركهاى معروف خارجى - كه بعضى فقط براى نام و نشان، براى پز دادن، براى خودنمائى كردن، در زمينه‌هاى مختلف دنبال ماركهاى خارجى ميروند - ترجيح بدهند. خود مردم راه مصرف كالاهاى خارجى را ببندند.»




نویسنده :مسعود.م

دو ركن توليد ملي
اقتصادي كه يكي از بنيان‌هاي ايستادگي و مقاومتش مقوله توليد ملي باشد؛ نبايد از مسير خوداتكايي منحرف شود. توليد ملي در اساس خود، دو ركن دارد يعني در عمل يك جريان دو سويه است. از يك سو جريان توليدكنندگان كالاي داخلي و از سوي ديگر جريان مصرف‌كنندگان اين كالاها. هر دو گروه فوق به نحوي در ملي سازي توليد و تقويت پايه‌هاي اقتصاد مقاومتي سهيم اند؛ اما نبايد اين نكته را از قلم انداخت كه هردو گروه نيز داراي شرايطي خاص هستند.
توليدكنندگان در شرايطي بدنه‌اي از مقاومت اقتصادي را تشكيل مي‌دهند كه در برخي حوزه‌ها از طرفي با واردات نامعقول كالاي خارجي مواجه هستند - كه گاهي مي‌توانيم آن را سم مهلك بناميم- و از سوي ديگر در گير و دار كنش و واكنش‌هاي فرسايشي با بانك مركزي و دولت در بحث‌هاي حمايتي و داستان پرفراز و نشيب يارانه ها قرار دارند. توليدكننده‌اي كه در برابر خود هجمه 30 درصدي از قاچاق كالا را مشاهده مي‌كند (آن هم به گفته منابع رسمي!) در عمل، هم بايد در بُعد كيفي محصول خويش بكوشد، هم اقناع كننده مشتري باشد، هم با بانك‌هاي متبوع خود چانه زني كند و هم عملاً با قاچاقچيان درون صنف‌اش مبارزه غير علني نمايد. يعني شرايطي پيش آمده است كه توليدكنندگان حقيقتاً بايد رفتار جهادگونه داشته باشند. اگر حمايت‌هاي دولتي و حكومت‌نهاد از توليدكنندگان وجود نداشته باشد و عملا به حال خويش رها شوند، ديگر نبايد انتظار داشت كه اقتصاد مقاومتي ما «واقعي» شود چراكه سيستم توازن از در چارچوب صحيح خويش خارج مي‌گردد.




نویسنده :مسعود.م

منظور از حمايت هاي كامل و درست چيست؟

توليدي كه بر پايه هاي سرمايه هاي انساني و اجتماعي شكل گيرد، سرريز هاي مثبت خارجي ( صرفه هاي ناشي از مقياس، افزايش توان رقابت پذيري، افزايش بهره وري و غيره ) خواهد داشت و اين سرريزها عامل ارتقاء بيشتر توليد شده و از سويي با ايجاد بسترهاي خصوصي سازي و كارآفريني در كنار مهيا كردن ابزار بهره وري ( سرمايه هاي انساني و اجتماعي) تمايل به سرمايه گذاري در توليد را افزايش داده و بازار را به سمت رقابتي شدن مي برد. و ان جاست كه قيمت رقابتي يكي از ثمرات مثبت بازار رقابتي است، شكل مي گيرد.
لذا در شرايطي كه تمايل به سرمايه گذاري در توليد وجود ندارد، افزايش هزينه هاي توليد به اميد رقابتي شدن نه تنها عامل رقابتي شدن نمي شود، بلكه بيشتر از ان كه عامل افزايش انگيزه هاي سرمايه گذاري مولد باشد، با مولد كشي و از بين بردن انگيزه هاي مولد، نامولد پروري خواهد كرد.
راه اصلي براي اين كه توليد خودش، خودش را قوي كند اين است كه توليد بر پايه سرمايه هاي انساني و اجتماعي شكل بگيرد وبراي اين امر لازم است كه دانش داخلي سوار بر تكنولوژي وارداتي شود. براي اين كه دانش سوار بر تكنولوژي وارداتي شود دولت بايد حمايت كند. حمايت در سرمايه گذاري در امر تحقيق و توسعه، بزرگترين رسالت امروز دولت ايران در سال رونق توليد مي باشد.
اين امر سبب ايجاد سرمايه هاي اجتماعي شده و به تبع آن، توليد از ثمرات مثبت اي كه كشورهاي توسعه يافته از توليد خويش بهره مند مي شوند، بهره مند خواهد شد. هم اكنون حمايت هاي دولت بيش از آنكه نقش ايجاد انگيزه براي سرمايه گذاري در امر توليد داخلي را داشته باشد، انگيزه كش است و عملا ثمري جز ركود تورمي و واردات گسترده ندارد. يعني علاوه بر آنكه تمايل به توليد را كاهش مي دهد امكان توليد را نيز كاهش مي دهد.
لذا براي رونق توليد، دولت بايد حمايت كند. منتهي حمايت درست نه عدم حمايت و نه تخريب و نه حمايت نادرست.
دادن نقدينگي تنها يك حمايت نادرست است. دادن ارز دولتي و نقدينگي بايد در كنار سرمايه گذاري دولت در امر تحقيق و توسعه باشد. سرمايه گذاري در اين امر سبب ايجاد سرمايه هاي انساني و شكوفايي سرمايه انساني و اجتماعي مي شود. كه اين دو سرمايه ابزار بهره وري و عامل سرريزهاي مثبت توليد از طريق سوار كردن دانش بر تكنولوژي خواهد شد.
به بيان ديگر كارآفرينان خلاق و ماهر از طريق اعتماد، به انباشت دانش كمك كرده و حال نوبت ان است كه دانش عملي شود. عملي شدن دانش نظري، رقابت بر سر سرمايه هاي انساني و اجتماعي را به صورت طبيعي در جامعه ايجاد خواهد كرد و ديگر لازم نيست دولت براي سرمايه گذاري در امر دانش سرمايه گذاري كند. چرا كه عملي شدن دانش، خودش عامل رقابت بر سر انباشت دانش و ايجاد بسترهاي كارآفريني مي شود.
به هر ترتيب انباشت دانش كمك به بومي كردن تكنولوژي وارداتي شده و دانش را سوار بر تكنولوژي وارداتي خواهد كرد. چنين توليدي كه از سواري خوردن دانش بر تكنولوژي تغذيه مي كند، علاوه بر در دست گرفتن توليد، ثمرات مثبت و ابزار قدرت و تشديد ابزار قدرت را ايجاد مي كند.
چرا كه چنين توليدي دانش را ارزشمند مي كند و از آن جا كه دانش ثمره ي سرمايه هاي انساني و اجتماعي است، اين دو ابزار را روز به روز قوي تر و بزرگتر مي كند.
لذا در آخر به اين جمله تاكيد مي كنيم: براي رونق توليد، دولت بايد حمايت كند. منتهي حمايت درست و كامل نه عدم حمايت و نه تخريب و نه حمايت نادرست و نه حمايت ناقص.




نویسنده :مسعود.م

اين نمودار وظايف هر يك از اقشار گوناگون جامعه در قبال حمايت از توليد ملي، كار و سرمايه ايراني را برگرفته از  سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامي حضرت آيت الله العظمي خامنه اي (مد ظله)  ترسيم مي كند. إن شاء الله مورد قبول درگاه الهي واقع شود. دو عدد فايل به صورت PDF  مي توانيد دانلود نماييد. لطفا در انتشار آن بكوشيد.

صفحه اول           صفحه دوم




نویسنده :مسعود.م

وظيفه دولت اسلامي نسبت به بخش توليد

1- جلوگيري از احتكار و انحصار

امام علي (ع) براي جلوگيري از انحصار و احتكار اقداماتي انجام مي دادند. البته گفتارهاي حضرت در زمينه احتكار و انحصار بيشتر شامل بخش توزيع و خدمات است ولي مفاد آن عام است و هر نوع انحصار و احتكار كه باعث تغيير قيمت ها و به ضرر مصرف كنندگان شود را شامل مي شود.

محتكر با كاهش عرضه كالا درصدد تغيير قيمت است و اين تغيير قيمت به صورت مصنوعي از نظر شرع جايز نيست، حتي حاكم اسلامي مانند پيامبر و امير مؤمنان (عليهما السلام) نيز از تعيين قيمت خودداري مي كردند ، تا قيمت به صورت طبيعي تحقق يابد .

امير مؤمنان در نامه به مالك اشتر مي فرمايد: «وَلْيَكُنِ الْبَيْعُ بَيْعًا سَمْحًا بِمَوازِينِ عَدْل وَ أَسْعار لا تُجْحِفُ بِالْفَرِيقَيْنِ مِنَ الْبائِعِ وَ الْمُبْتاعِ ؛ و بدانكه خريد و فروش بايد آسان، براساس موازين داد و به نرخي منصفانه باشد كه به هيچيك از فروشنده و خريدار زيان وارد نيايد»

ضمن اين كه انحصار باعث عدم استفاده كامل از ظرفيت توليدي است و اين به نوعي اسراف در منابع است و بايد از آن جلوگيري شود. به عنوان مثال در زمان امام (ع) خريد كالاي قافله قبل از ورود به شهر ممنوع شد تا بازار از انحصار گروهي خاص خارج شود.

- دولت اسلامي با در اختيار نهادن اموال عمومي به صورت مساوي براي همه و ايجاد فرصت هاي برابر تلاش مي كند افراد جامعه، از اموال عمومي بالسويه استفاده كنند.

- اقطاع ( واگذاري زمين و معدن به بخش خصوصي) از زمان پيامبر انجام مي گرفت.

- فروش زمين هاي دولتي، كارخانجات و دارايي هاي ديگر بايد از طريق اعلام عمومي صورت گيرد و قيمت آن عادلانه تعيين شود.

- واگذاري اموال عمومي به نزديكان و آشنايان به رانت اقتصادي منجر مي شود و نوعي انحصار است.

حضرت به مالك اشتر دستور مي دهد كه: «ثُمَّ إِنَّ لِلْوالِي خاصَّةً وَ بِطانَةً فِيهِمُ اسْتِئْثارٌ وَ تَطاوُلٌ، وَ قِلَّةُ إِنْصاف فِي مُعامَلَة، فَاحْسِمْ مادَّةَ أُولِئكَ بِقَطْعِ أسْبابِ تِلْكَ الأحْوالِ؛ ديگر اينكه هر زمامداري، ياران نزديك و محرم اسراري دارد كه در ميان ايشان امتيازخواهي و درازدستي و بي انصافي در روابط اقتصادي پيدا شود، اما تو ريشه ستم و فساد اينان را با پريدن اسباب آن بركن»

 

2- حمايت از آبادي مناطق و كارهاي توليدي

عمران و آبادي بر عهده تمام مردم است و دولت بايد با نظارت و حمايت، آن را سر و سامان دهد. يكي از وظايف اصلي مالك اشتر، آبادي و عمران شهرها بود (جبايه خراجها و جهاد عدوها و استصلاح أهلها و عماره بلادها)

نقل شده: گروهي از مردم به نزد امام آمده و از ايشان خواستند به حاكم آن منطقه (قرظه بن كعب انصاري) نامه اي بنويسد و از او بخواهد مردم را بر لايروبي نهر آب و هزينه آن جمع كند تا وضعيت آب دهي و زراعت بهتر شود و مقدار خراج نيز افزايش يابد.

حضرت در نامه به قرظه بن كعب ،جريان درخواست مردم را به او مي گويد و از او مي خواهد بررسي كند كه آيا مطلب همان است كه مردم مي گويند . اگر چنين بود از مردم بخواهد كه در كار لايروبي ياري رسانند ولي كسي را مجبور نكنند، ولي هر كسي كه كار كند از فوايد آن بهره مي برد، و به او مي گويد كه به مردم اطلاع دهد امير مؤمنان از اينكه شهر آنان آباد شود و توان مالي آنها افزايش يابد خشنود مي گردد.

در نقل ديگري آمده كه مردم آن منطقه كه نزد امام آمدند غيرمسلمان بودند و وظيفه مسلمانان لايروبي و حفر نهر خشك شده بود؛ حضرت به قرظه بن كعب دستور مي دهد كه نهر را احياء كند و مي فرمايد:«اگر آباد و توانا شوند نزد من محبوبتر است تا از منطقه بيرون روند و يا اينكه در امر اصلاح و احياي آن سرزمين ناتوان بوده يا كوتاهي كنند»

آبادي منطقه اهل ذمه بر عهده دولت است، چون اين امر طبق قرارداد در ازاي پرداخت جزيه است. ولي در غير اينصورت حاكم تلاش مي كند مردم را به آبادي و عمران هدايت كند نه آنكه خود مستقيماً اين امر را بر عهده گيرد.

حضرت در نامه به مالك اشتر ضمن توصيه در مورد تجار و صاحبان صنايع ، جايگاه مهم آنان را در نظام اقتصادي تشريح مي كند و از مالك مي خواهد به كارها و امور آنان رسيدگي كند و به ديگران نيز در مورد آنان سفارش خير كند و تلاش نمايد مشكلات آنان را رفع كند. ضمناً بايد مواظبت نمايد كه احتكار صورت نگيرد.

 

3- نظارت بر دستمزدها

پيامبر (ص) در هنگام وفات به علي (ع) وصيت كرد كه مراقب باشد در حضور او به كشاورزان ستم نشود و كارگر و اجير، مورد تمسخر قرار نگيرد.

علت اين وصيت ، مسئوليت امام پس از پيامبر است .

در حديث ديگري آمده كه پيامبر به امام فرمود: بر منبر برود و به مردم بگويد هر كس از اجرت و دستمزد كارگر بكاهد ،جايگاه خود را در دوزخ آماده سازد.

بدون شك از موارد بسيار با اهميت در دنياي امروز توجه به وضعيت كارگران و كشاورزان است. نيروي انساني كه كار ساده انجام مي دهد معمولاً مورد ستم قرار مي گيرد. اين امر نه تنها در دوران قديم اتفاق افتاده،  در دوره انقلاب صنعتي با واگذاري امور اقتصادي به عملكرد بازار و انتظار تحقق مصالح عمومي از برآيند رفتار بخش خصوصي در بازار، دوره تاريكي براي كارگران رقم خورد و ظلم بسياري بر آنان رفت.

براي رفع اين مشكل وظيفه دولت است كه بر عملكرد بازار كار نظارت داشته باشد تا به كارگران ظلم نشود و از روش هاي مختلف براي بهبود وضع آنان استفاده كند مانند:

- برقراري سيستم تأمين اجتماعي،

- سهيم كردن آنان در سهام كارخانجات و ايجاد توازن اجتماعي

 

4- صدور مجوز براي انجام كارهاي توليدي

يكي از وظايف دولت اسلامي ، نظارت بر كارهاي توليد شده و اخذ مجوز براي آنهاست . به همين دليل نهاد حسبه از گذشته در بازار اسلامي وجود داشته است. محتسب وظيفه داشت ضمن نظارت بر كيفيت كالاهاي توليد شده و توزيع آن ، از فروش و توليد كالاهاي معيوب و حرام جلوگيري نمايد. به عنوان مثال ، حضرت علي (ع) از ذبح حيوانات مريض و ناقص ممانعت مي كرد . امام (ع) به ديگران توصيه مي نمود قبل از ورود به فضاي كار اقتصادي ، احكام مربوط به آن را فرا گيرند.

 

5- حمايت از توليد

يكي از اهداف نظام مالياتي تأمين هزينه دولت است و دولت ها تلاش مي كنند در هر شرايطي ماليات خود را افزايش دهند.

امير مؤمنان نكته بسيار مهمي را در گرفتن خراج مطرح كرده است. در شرايطي كه توليد مناسب باشد، درآمد حاصل از زمين نيز بيشتر شود و رونق اقتصادي برقرار باشد، در نتيجه، گرفتن ماليات و خراج ضرري به توليد كننده نمي رساند.

اما در شرايطي كه توليد دچار ركود شود، مثلاً در مورد كشاورزي گاه باران كمتري باريده، آب رودخانه و نهرها و چاه ها كم شده و يا آفتي به اراضي وارد شده باشد ، مقدار محصول كاهش ، هزينه توليد افزايش و در نتيجه درآمد ساليانه كم شود ، اگر مقدار ماليات به اندازه دوره رونق باشد آنچه براي توليد كننده باقي مي ماند بسيار كم خواهد بود، به گونه اي كه از عهده تأمين هزينه زندگي و خريد مواد اوليه براي سال آينده برنمي آيد. بنابراين دولت با مختصركاهش ماليات مي تواند كمكي به توليد كننده در دوره ركود بكند.

حضرت در نامه به مالك اشتر مي فرمايد:«وَلْيَكُنْ نَظَرُكَ فِي عِمارَةِ الأرْضِ أَبْلَغَ مِنْ نَظَرِكَ فِي اسْتِجْلابِ الْخَراجِ، لِاَنَّ ذلِكَ لا يُدْرَكُ إِلَّا بِالْعِمارَةِ، وَ مَنْ طَلَبَ الْخَراجَ بِغَيْرِ عِمارَة أخْرَبَ الْبِلادَ، وَ مَنْ أهْلَكَ الْعِبادَ، وَ لَمْ يَسْتَقِمْ أَمْرُهُ إِلّا قَلِيلاً. فَإِنْ شَكَوْا ثِقْلاً أَوْ عِلَّةً أَوِ انْقِطاعَ شِرْبِ أَوْ بالّة أَوْ إِحالَةَ أَرْض اغْتَمَرَها غَرَقٌ أَوْ أَجْحَفَ بِها عَطَشٌ خَفَّفْتَ عَنْهُمْ بِما تَرْجُو أَنْ يَصْلُحَ بِهِ أَمْرُهُمْ.

وَ لا يَثْقُلَنَّ عَلَيْكَ شَيْءٌ خَفَّفْتَ بِهِ الْمَؤُونَةَ عَنْهُمْ، فَإِنَّهُ ذُخْرٌ يَعُودُونَ بِهِ عَلَيْكَ فِي عِمارَةِ بِلادِكَ، وَ تَزْيِينِ وِلايَتِكَ. مَعَ اسْتِجْلابِكَ حُسْنَ ثَنائِهِمْ، وَ تَبَجُّحِكَ بِاسْتِفاضَةِ الْعَدْلِ فِيهِمْ، مُعْتَمِدًا فَضْلَ قُوَّتِهِمْ بِما ذَخَرْتَ عِنْدَهُمْ مِنْ إِجْمامِكَ لَهُمْ. و الثَّقَةِ مِنْهُمْ بِما عَوَّدْتَهُمْ مِنْ عَدْلِكَ عَلَيْهِمْ وَ رِفْقِكَ بِهِمْ ؛

امّا بايد نظر تو بيشتر در آباداني زمين باشد تا گرفتن خراج، چون خراج بدون آباداني به دست نيايد و آن كه بدون آباداني خراج مطالبه كند، كشور را خراب و مردم را هلاك كند و حكومتش چند روز بيش نپايد.

بنابراين، اگر مردم از سنگيني ماليات، يا آفت زدگي، يا قطع سهميه آب، يا خشكسالي، يا دگرگوني وضع زمين بر اثر غرقاب، يا بي آبي شِكوه كردند، به آنان تا هر قدر كه فكر مي كني موجب بهبود وضعشان خواهد شد، تخفيف بده.

و مبادا اين تخفيف بر تو گران آيد، زيرا اين ذخيره اي است كه آن را به صورت آباداني و زيباسازي به تو بازخواهند گردانيد. به علاوه، با اين كار، ستايش آنان را هم به خويش جلب كرده اي و خود نيز از گسترش عدالت در ميان آنان به شادي و سرفرازي رسيده اي، در حالي كه به سبب رفاه و آسايشي كه براي آنان فراهم آورده اي به توانمنديِ بيشترشان تكيه خواهي كرد، و به موجب عدالت و رفتار خوشي كه آنان را بدان مأنوس كرده اي به آنان اطمينان خواهي يافت»

در جملات امام به چند مورد تأكيد شده است:

-  ميزان خراج و ماليات با توجه به شرايط توليد است و انگيزه توليد نبايد كاهش يابد.

- كمك به مردم و تخفيف مالياتي در شرايط ركود ، موجب ايجاد سرمايه لازم براي تقويت توليد مي شود و ثمرات آن به دولت برمي گردد.

- تخفيف ماليات در شرايط سخت موجب جلب اعتماد مردم مي گردد، رابطه مردم با حاكمان براساس اعتماد و محبت شكل مي گيرد ، سرمايه اجتماعي افزوده شده و در نتيجه مردم در شرايط سخت، دولت را تنها نخواهند گذاشت.

- تخفيف مالياتي بايد تا حدي باشد كه دولت دچار كسري بودجه نشود.

 

6- اعتماد به توليدكننده

يكي از ويژگي هاي نظام مالياتي اسلام، اعتماد به اظهارات مؤديان مالياتي است.

مأموران مالياتي در اخذ ماليات بايد پرهيزگار، خوش اخلاق و متواضع باشند و به مقدار تعيين شده توسط قانون، ماليات اخذ كنند و مقدار بدهي مؤدي را از او سؤال كنند كه وضعيت او مراعات شود.

نامه بيست و پنجم نهج البلاغه نكات ظريف متعددي از نحوه برخورد با مؤدي مالياتي را متذكر شده است.

نتيجه

نكات و موارد مورد توجه به اختصار:

- توليد اقتصادي همواره مورد توجه و تشويق امام علي بوده است.

- بدون توليد ثروت نمي توان نياز نيازمندان و مشكلات اجتماعي و عمومي را برطرف كرد.

- مسلمان در برقراري تعادل بين زمان كار ، استراحت و عبادت به همه نيازهاي واقعي توجه كنند.

- دولت بايد حامي توليد كنندگاني باشد كه تلاش دارند نيازهاي جامعه را برطرف كنند.

- دولت بايد بازار را از انحصار به دور نگه دارد و با حمايت از نيروي كار از سلطه صاحبان سرمايه بر بخش توليد ممانعت به عمل آورد.

- در شرايط ركود، بايد با تخفيف مالياتي فشار بر توليد كنندگان را كاهش داد .

- آن چه در كلمات حضرت كمتر ديده مي شود ،تصدي گري دولت در امور اقتصادي است.

- كارهاي توليدي اعم از كشاورزي، صنعت و تجارت بايد در اختيار مردم و نظارت با دولت اسلامي باشد.

- دولت بايد بر قيمت ها نظارت كلي داشته باشد و ضمن ممانعت از انحصار از بخش تقاضا نيز حمايت كند.

- رفع ظلم به كارگران از راه هاي مختلف امكان پذير است:

الف: تعيين سطح حداقل دستمزد

سطح حداقل دستمزد مقداري است كه درآمد كافي براي زندگي كارگر فراهم كند. در شرايط وجود كارگر اضافي، غالباً دستمزد كم مي شود و كارگران مجبورند به مبلغ كمتر تن دهند تا كل درآمد را از دست ندهند.

ب: گسترش آموزش نيروي انساني و ارتقاي سطح مهارت آنان

ج: گسترش هزينه هاي عمران

در شرايطي كه كار براي كارگران وجود ندارد دولت مي تواند با گسترش هزينه عمراني خود، فعاليت هاي زيربنايي را گسترش دهد و با اين كار ركود اقتصادي را مرتفع سازد و بيكاران را استخدام كند.

د: اعطاي سرمايه لازم براي كار

دولت با در اختيار داشتن امكانات متعدد ، مي تواند سرمايه لازم براي انجام كار توليدي را در اختيار كارگران قرار دهد. 

 




نویسنده :مسعود.م

توليد كالاهاي ضروري

امام علي (ع) با وجود توانايي در انجام فعاليت هاي مختلف توليدي ، به كشاورزي و باغداري علاقه ويژه اي داشت. فعاليت كشاورزي تأمين كننده نيازهاي غذايي و دارويي است و بي توجهي به آن جامعه را نيازمند ساخته و استقلال آن را در معرض خطر قرار مي دهد.

اگر چه به صنعت و امور خدماتي نيز اهميت مي دادند، اما اولويت كار را در كشاورزي مي دانستند، زيرا در قرآن و روايات نيز بر اين امر تأكيد بسيار شده است.

 

اهميت مهارت و تخصص

تخصص در كار و كسب مهارت،  زمينه ايجاد و افزايش روحيه كارآفريني و ابتكار را فراهم مي كند.

با تخصص و مهارت مي توان توليدات جديد به بازار عرضه كرد، در هزينه ها صرفه جويي كرد و از اسراف جلوگيري نمود.

امير مؤمنان (ع) ارزش هر كس را به كار نيكوي او مي داند : «قيمه كل امري ما يحسنه؛ ارزش هر كس به كار نيكوي اوست»

افزايش مهارت و تخصص باعث كاهش هزينه توليد و افزايش بهره وري مي شود.

هدف از كار و توليد

امام ، هدف از انجام كار توليدي را ، علاوه بر اينكه نوعي عبادت بود، تأمين معاش و برطرف ساختن نياز خود و خانواده مي دانست.

املاك وقفي حضرت علي (ع) بسيار زياد بوده ، ايشان علاوه بر اوقاف عام كه براي همه افراد مثل عابران، حجاج و فقيران بود، اوقافي را نيز براي بستگان و خويشاوندان و فرزندان قرار مي داد.

«وَ إِنَّهُ يَقُومُ بِذِلِكَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيّ يَأْكُلُ مِنْهُ بِالْمَعْرُوفِ. فَإِنْ حَدَثُ بِحَسَن حَدَثٌ وَ حُسَيْنٌ حَيُّ قامَ بِالأمْرِ بَعْدَهُ، وَ أصْدَرَهُ مَصْدَرَهُ. «پس از من، وصيّم «حسن بن علي» است كه از داراييم به طور شايسته بهره ور گردد و از آن نيز در راه خدا انفاق كند. اگر حادثه اي براي حسن پيش آمد و حسين زنده بود، او به وصّيتم عمل كند و جانشين برادر گردد»

با توليد ثروت و وقف آن مي توان در ضمن كمك به نيازمندان ، مدارج معنوي را براي خود كسب كرد. براي توليد ثروت بايد انگيزه قوي وجود داشته باشد تا ثروت خلق شود، آنگاه، اسلام انسان را مخير ساخته كه از اين ثروت فقط براي خود و خانواده صرف كند (پس از اداي فرائض مالي) و اگر بخواهد كمالات معنوي و ذخيره آخرت كسب كند، اين خواسته با وقف بخشي از اموال در راه خدا حاصل خواهد شد.




نویسنده :مسعود.م

ارزشمندي مشاغل توليدي

در فرمايشات اميرالمومنين(ع)،  تجارت، زراعت، صنعت و هر گونه كار حلال، با ارزش بوده و محبوب خداوند است.

ديدگاه جامع نسبت به تمام فعاليت هاي توليدي باعث مي شود به تمامي حرفه هايي كه مردم انجام مي دهند نگاه مثبت وجود داشته باشد و همه نيازهاي جامعه تحقق يابد.

حضرت فرموده است:«ان الله عزوجل يحب المحترف الامين ؛ خداوند شاغل متعهد را دوست دارد»

امام در نامه به مالك اشتر ، نسبت به تجار، صنعت گران و كشاورزان سفارش مي كردند . در حقيقت، اگرچه برخي مشاغل نسبت به برخي ديگر به علت نقش آن ها در تأمين امور ضروري ، اهميت بيشتري دارند، اما همه مشاغل حلال ارزشمند خواهند بود.

 

تنظيم اوقات كار

توجه به امور دنيا و آخرت لازمه ايمان است. كار توليدي براي گذران معيشت عبادت است ولي نبايد موجب غفلت از انجام واجبات الهي و امور مربوط به خانواده ، دوستان و آشنايان شود. همچنين بايد به استراحت بدن توجه شود تا پس از مدتي توانايي انجام كار را از دست ندهد.

امام علي همان طور كه به كار و تلاش توصيه مي كنند ، از مؤمن مي خواهد كه علاوه بر اختصاص بخشي از ساعات زندگي به كار ، از عبادت، استراحت و بهره مندي از لذايذ حلال غفلت نكند.

« شب و روز مؤمن به سه برنامه مي گذرد: بخشي به راز و نياز با خدا، بخش ديگر به تأمين معاش و سوم بهره برداريِ نيكو از لذّت هاي حلال.  و عاقل نبايد جز در پي اين سه باشد: تأمين زندگي، گامي در راه رستخيز و لذّت حلال»




نویسنده :مسعود.م

حضرت علي(ع) در سيره و گفتار خود به توليد اقتصادي توجه داشته و خود به عنوان يكي از موفق ترين مديران اقتصادي توانستند با كارآفريني و بهره گيري از فرصت ها و مهارت ها، ثروت بسياري را براي اهداف مختلف از جمله وقف به نيازمندان و خدمت به جامعه مسلمانان مورد استفاده قرار دهند.

اين مقاله ديدگاه هاي حضرت را درباره توليد مطرح مي كند .

مقدمه

موضوع اقتصاد از جمله مهم ترين مباحث هر جامعه اي است كه بر پايه توليد، توزيع و مصرف بنا مي شود.

البته توليد ، مهم تر از مصرف و توزيع است. چرا كه در توليد به چگونگي توليد كالا و خدمات پرداخته مي شود و البته براي توليد كالا نياز به مواد اوليه، نيروي كار، سرمايه فيزيكي، زمين و مديريت است.

بازار سرمايه، بازار كار، بازار مواد اوليه، بازار زمين و بازار كالاهاي واسطه اي هر يك به گونه اي در توليد كالا مؤثر است. تعادل در هر يك از بازارها به تعادل در بازار توليد كالا منجر شده و نوسانات هر يك ، باعث ايجاد نوسانات در توليد كالا مي شود.

دولت نيز در قالب نظارت و كنترل، سياست گذاري و يا تصدي گريِ برخي فعاليت هاي اقتصادي بر رفتارهاي اقتصادي تأثيرگذار خواهد بود.

هر يك از مكاتب اقتصادي نيز اثرات خود را برروي اقتصاد، توليد كالا و خدمات برجاي مي گذارند.

دولت نئو كلاسيك علاوه بر توليد كالاهاي داراي انحصار طبيعي، كالاهاي داراي آثار خارجي را نيز به عهده دارد و در واقع دولت مكمل بازار است و هر جا كه بازار ناتوان باشد، دولت وارد عمل مي شود.

در مكتب كينز ، دولت، سياست گذاري مبتني بر تقاضا را انجام مي دهد ، ضمن اينكه بازار كالا ، خدمات و بازار پول را در دست دارد. گاهي فقط از سياست مالي حمايت مي شود و گاه سياست پولي نيز مورد تأكيد است.

از ديگر مكاتب اقتصادي، اقتصاد طرفدار عرضه است كه به مسائل بخش عرضه و توليد توجه دارد و براي بهبود وضعيت توليد و اشتغال درصدد كاهش هزينه توليد است.

 

سيره امام علي (ع)

تشويق به توليد

يكي از مهم ترين ويژگي هاي شخصيتي امير مؤمنان (ع) ،  توجه به توليد اقتصادي است. زندگي آن حضرت چه در دوران حيات پيامبر (ص) و چه پس از آن دائماً با توليد درگير بوده است.

پس از مهاجرت به مدينه با كار كردن در باغ ها ، آب كشيدن از چاه ها براي ساخت خشت، براي خود و پيامبر درآمدي كسب مي كرد.

هر دلو آب در ازاي يك دانه خرما. با كشيدن دلو آب دستانش تاول مي زد، خرما را مي گرفت و با پيامبر از آن استفاده مي كردند.

علاوه بر احداث باغ در اطراف مدينه، با خريد زمين، باغ هاي متعدد ديگري ايجاد و چاه هاي پرآبي را حفر كرد.

امام (ع) كسالت و تنبلي در انجام كارهاي مربوط به دنيا را رد مي كرد و مي فرمود:«مردي كه در كار دنياي خود كسل باشد دشمن مي دارم، چون در امر آخرت كسالت بيشتري خواهد داشت»

از نظر امام، كسالت در امر دنيا ، به دين ضرر وارد مي كند : «كار توليدي و كسب رزق ياور دينداري شخص است»

هم چنين كار براي كسب درآمد و تأمين معاش زندگي را جهاد در راه خدا مي دانست.

امام اعتقاد داشت در كار كردن ، به حداقل ابزار اوليه مي توان اكتفا كرد و كار توليدي انجام داد و مي فرمود: «هر كس آب و خاك در اختيار داشته باشد و فقير بماند خداوند او را از رحمت خويش دور مي سازد»




نویسنده :مسعود.م

امروزه اقتصاددانان بر اين باور اتفاق نظر دارند كه وجود تصميم سازاني چون نهادهاي كارآمد پولي و مالي و يك سيستم قضايي كارآمد كه «قواعد بازي» معاملات اقتصادي مردم را رقم مي‌زنند ...
... و رفتار روزمره كسب و كار آنها را شكل مي‌دهند براي داشتن رشد توليد ملي بالا و پايدار حياتي‌اند. وجود نهادهاي قوي در جهت حمايت از حقوق مالكيت‌ها و ساز و كار اجراي قراردادها بهترين كمك‌يار بسط و توسعه سرمايه‌گذاري‌ها و كارآيي و حمايت عقلاني از دو عامل كليدي كار و سرمايه در جامعه هستند؛ ولي بيشتر كشورهاي در حال توسعه از داشتن نعمت نهادهاي لازم و كارآمد محروم‌اند و تغيير و تحول در نهادهاي جامعه فرآيندي سخت، مشكل و كند است. پرسش اصلي آن است كه در چنين شرايطي آيا ابزارهاي ديگري براي رشد توليدات ملي مثل اعمال سياست‌هاي خاص مي‌تواند خلأ فقدان نهادها را جبران كند. نيم نگاهي به چهار دهه تجربه كشورهاي در حال توسعه مي‌تواند درس‌آموزي‌هاي خوبي داشته باشد؛ يعني بسياري از كشورهاي در حال توسعه با وجود ضعف‌هاي نهادي توانسته‌اند به رشد اقتصادي بالا و پايدار خوبي دست يابند. نتايج يك تحقيق كه توسط صندوق بين‌المللي پول براي 47 كشور در حال توسعه، كه رشد توليدات ملي پايدار را براي يك دوره زماني 7 ساله بيش از 3 درصد مبنا قرار داده بود، در يك كلمه حكايت از آن دارد كه كشورهاي صاحب رشد شتابان توليد ملي اجازه نداده‌اند ضعف نهادي كشورشان مانع تحقق اهداف كلان اقتصادي همچون اشتغال بالا و تورم پايين شود. دومين عامل تحول در تركيب صادرات آنها بوده؛ يعني صادرات مصنوعات كارخانه‌اي در آن كشورها موتور رشد صادرات آنها بوده و نسبت مصنوعات كارخانه‌اي به GDP به 36 واحد درصد رسيده است. كشورهاي بارز اين حوزه كره جنوبي و مالزي هستند و عامل كليدي ديگر در اين راستا «نرخ ارز» است. ناميزاني نرخ ارز و بيش ارزش داشتن آن، رشد كمتري را براي كشورهاي تحت بررسي رقم زده بود. جلوگيري از ارزش اضافي داشتن پول ملي نقش مهمي در رقابت‌پذيري محصولات كارخانه‌اي آنها داشته است.
كشورهاي صاحب رشد شتابان توليد ملي از دولت كوچك‌تر و سياست‌هاي مالي محتاطانه و دورانديش‌تر بهره‌مند بوده‌اند و لذا در نهايت نسبت به ساير كشورهاي مورد بررسي نرخ تورم كمتري را تجربه كرده‌اند. عامل مهم ديگري كه به رشد صادرات آن كشورها كمك شايان كرده «آزادسازي تجاري» است. نكته مهم آنكه كشورهاي صاحب رشد شتابان در توليدات ملي در اين آزادسازي‌ها سياست «مديريت واردات» را نيز اعمال كرده‌اند.
كشورهاي موفق در اين زمينه اندونزي، كره، مالزي، سنگاپور و تايوان هستند. حتي كشورهايي كه رژيم وارداتي آزاد را برگزيده بودند؛ مثل چين و ويتنام، با توسعه صادرات، ارز لازم براي واردات را تامين كرده بودند. يكي از عوامل مهم پيروزي اين كشورها در دستيابي به رشد توليدات ملي بالا و پايدار، آن است كه دسترسي برابر همگان را به «فرصت‌هاي اقتصادي» جامعه هدف‌گذاري نمودند. براي مثال آنها سياست حمايت از عامل كار را به صورت بسط و بهبود آموزش نيروي كار چه در سطح رسمي و چه در سطح ارتقاي مهارت‌هاي ضمن‌خدمت موجب درآمدسازي براي نيروي انساني عامل توليد اعمال كردند. در حوزه حمايت از سرمايه‌هاي داخلي اين كشورها «ريسك‌ سرمايه‌گذاري» را به صورت كارآمد مديريت كردند. توجه به كم و كيف بازگشت سودها و تاخير پرداخت‌ها، از مولفه‌هاي اصلي اين مديريت بودند. پيام اين نوشته آن است كه بهانه فقدان يا ضعف نهادها نبايد ملت‌ها را از رشد شتابان و پايدار توليدات ملي محروم كند.
منبع: دنياي اقتصاد




نویسنده :مسعود.م

X